تعریف سیستم های اقتصادی از دیدگاههای مختلف. قسمت دوم
پرفسور گوتیلب در کتاب (تئوری یک سیستم اقتصادی)منبع (س.)مینویسد :یک سیستم اقتصادی ,شکل جامع و پیچیده روابط انسانی هست که به منابع محدود موجودی که جهت ارضای نیازهای متعدد بخش خصوصی و عمومی به کالا و خدمات بکار گرفته میشودمربوط میگردد.براساس این تعریف گوتیلب سیستم اقتصادی دارای مشخصات ذیل هست :
الف-سیستم اقتصادی ایستا نیست و در طول زمان بر اساس زمینه های متغییر انسان تغییر میکند .یک سیستم اقتصادی گذشته دارد,حال دارد ,وآینده دارد .سیستم اقتصادی از از روابط انسانها سخن میگویدکه این روابط خود بر زمینه های مذهبی ,ایدوئولوژیکی,تاریخی و فرهنگی استوار است,با این حال سیستم های اقتصادی بعلت پویا بودن روابط انسانها پویاست و هیچ چیز آشکارتر و بدیهی تر از تغییرات حاصل در سیستمهای اقتصادی نیست .
ب –در سیستمهای اقتصادی مختلف ,مسائل اقتصادی مشابه در مکانیسمهای کاملا متفاوت مطرح میگردند:برای مثال ,در اقتصاد سرمایه داری ,اقتصاد کمونیستی,و اقتصاد اسلامی,مسائل مربوط به رشد ,مسائل مربوط به صنابع در مقیاس وسیع ,مسائل مربوط به عکس العمل مصرف کننده نسبت به تغییر در عرضه و تقاضای کالامطرح میگردد,ولی هریک از این سه سیستم اقتصادی فوق الذکر در چارچوب زمینه های تاریخی و ایدئولوژیکی خودیک نوع برخورد ویک نوع راه حل مخصوص به خود برای مسائل مذکور عنوان مینمایند.(منبع ا) .
ج –سومین مشخصه سیستم اقتصادی این است که بتواند به امر تخصیص منابع طبیعی و انسانی بپردازد.اصولا در همه جا این حقیقت پذیرفته شده است که عرضه منابع تولید (زمین ,کار,سرمایه ومدیریت )کمیاب بوده ,نامحدود نمی باشد.بنابراین اقتصاد یک جامعه باید از کلیه منابع تولید خود استفاده کردهدر راه رسیدن به این هدف,منابع تولید خود را در تاسیساتی خرد پذیر سازمان دهد.(منبع ر).
د –چهارمین مشخصه سیستم اقتصادی به این مسئله میپردازد که بخش خصوصی و بخش عمومی از تولید کالا و خدمت چه اهدافی را دنبال مینماید .در هر سیستم اقتصادی نیازهای فردی و نیازهای جمعی ,خواستهای انفرادی و خواسته های عمومی وجود دارد که باید با استفاده از منابع تولید کمیاب ارضا گردد.
خواسته های انفرادی ,غذا پوشاک و مسکن از جمله نیازهای فردی محسوب میشونددر مقابل چاده, بیمارستان,پست وتلفن و تلگراف,رادیو ,تلویزیونو آموزش و پرورش از جمله نیازهای عمومی به حساب می آیند.از آنجا که نیازهای ضروری و دسته اول مانند خوراک و پوشاک ومسکن از اهمیت ویژهای برخوردارند هر سیستم اقتصادی باید برای یافتن راه حلهای مسائل مربوط به این قبیل نیازها اولویت خاص قائل شود.
پس از پاسخگوئی به نیازهای مذکور ,هر سیستم اقتصادی تحت تاثیر عوامل عقید تی ,سیاسی و فرهنگی اهداف انفرادی مخصوص به خود رادارد.از جمله این اهداف انفرادی میتوان تقسیم محصول جامعه بین سرمایه گذاری و مصرف ,انواع تولید کنندگان ,مصرف کنندگان و کالاهایی که باید تولید شوند و غیره را نام برد.(منبع ه ).
بنابراین به اعتقاد گوتیلب تفاوتهای موجود در رشد اقتصادی,در اهداف سیاستهای داخلی و خارجی و در ساخت طبقاتی جامعه اثر بسیار مهمی بردامنه و ماهیت جریان درآمد ملی داشته ,نقش اساسی در تعیین شکل و جهت سیستم اقتصادی بازی میکند .(منبع 59).
